Autizmi dixhital ose ekranizmi mund të shpjegohet thjesht si një varësi ndaj çdo lloj ekrani – celularë, TV, kompjuterë, tableta, thotë psikologia nga Spitali Psikiatrik për Fëmijë dhe të Rinj në Zagreb, Ivana Bilić. Ajo shton se çrregullimet shfaqen në vitin e tretë të jetës së fëmijës.“Ne e dimë se shkaku i autizmit dixhital është përdorimi i tepërt i ekraneve dhe nuk ka fillim të rreptë të çrregullimit në moshë të re. “Para se të zhvillojë varësinë ndaj ekranit, truri i një fëmije mbistimulohet rregullisht nga përdorimi i ekranit dhe kjo shkakton stres në tru”, shpjegon ajo.
Simptomat tek fëmijët
Autizmi “klasik” është një çrregullim neurozhvillues dhe është një gjendje e përhershme tek një person, funksionimi i të cilit mund të përmirësohet me ndërhyrje të ndryshme terapeutike.
“Shkaku i saj nuk dihet, ndaj nuk mund të flitet për autizëm kongjenital. “Fillon në fëmijërinë e hershme dhe manifestohet përmes vështirësive në komunikim dhe funksionim social, modele të përsëritura dhe stereotipe të sjelljes, ngurtësisë në të menduar, pranisë së interesave specifike”, thotë Bilic.
Rehabilituesja edukative Jelena Petranoviq, e punësuar në kopshtin “Pierina Verbanac” në Labin, shpjegon se autizmi “klasik” nuk është “i shërueshëm”, ndryshe nga autizmi dixhital, i cili është i një lloji të kthyeshëm, pra është e mundur që fëmija të kthehet në një. kurs i rregullt zhvillimor me ndërhyrje adekuate, nëse reagohet në kohë.
“Simptomatikisht, një fëmijë me autizëm dixhital sillet sikur i përket spektrit autik, domethënë ka aftësi të dobëta ose aspak të zhvilluara të të folurit dhe komunikimit – ai nuk i përgjigjet emrit të tij, nuk bën kontakt me sy, as nuk komunikon. nevojat e tij jo verbalisht”, shpjegon ajo.
Petranoviç thotë se edhe nëse zhvillohet të folurit, më së shumti janë të ashtuquajturat skenarë ose ekolalia, d.m.th. përsëritje jofunksionale e teksteve nga filmat vizatimorë ose lojërat.
“Fëmija shpesh izolohet dhe nuk komunikon me fëmijët e tjerë sepse nuk ka aftësi të zhvilluara sociale, dhe vetë loja është e pazhvilluar”. Ai nuk i përdor lodrat në mënyrë funksionale, por ekskluzivisht për qëllime kërkimore – ai hedh lodra ose, për shembull, thjesht rrotullon rrotat e një makine lodër pa e drejtuar atë. Për më tepër, fëmija ka një zhvillim të dobët dhe të shpërqendruar vëmendjen, dhe ndoshta disa forma të sjelljes agresive për shkak të paaftësisë për të shprehur nevojat e veta dhe rregullimit të reduktuar emocional për shkak të modelit të sjelljes së varur.
Ajo këshillon që në këtë rast të kufizohet fëmija nga përdorimi i të gjitha ekraneve dhe të jetë i qëndrueshëm në zbatimin e vendimit se sa dhe kur lejohet t’i përdorë ato. Është gjithashtu e dobishme që ata të demonstrojnë me shembullin e tyre se kur dhe sa është e përshtatshme të përdoret teknologjia.
Petranović shton se terapia e të folurit dhe trajtimet rehabilituese janë dëshmuar të jenë metoda efektive – koha e dyshemesë, terapia ABA, përfshirja e fëmijëve në kopsht nëse nuk e frekuentojnë atë dhe aktivitete të ndryshme sportive apo sociale. Ai shpjegon se terapitë janë të suksesshme nëse ka reagim në kohë dhe nëse prindërit bashkëpunojnë me profesionistët.
“Terapitë nuk kanë asnjë efekt nëse fëmija vazhdon të kalojë kohë para ekraneve në shtëpi dhe prindërit në përgjithësi nuk ndjekin udhëzimet dhe këshillat e ekspertëve”, shton ajo. Petranovic gjithashtu përshkroi një rast me një djalë i cili ishte ekspozuar ndaj telefonave celularë dhe tabletave që kur ishte gjashtë muajsh.
“Edhe pse kishte një natyrë jashtëzakonisht gazmore, ai nuk ndërvepronte me fëmijët e tjerë, nuk luante fare me lodra dhe kishte aftësi shumë të dobëta të zhvilluara të të folurit dhe gjuhës. Prindërit kanë reaguar kur fëmija, atëherë tre vjeç, i cili ndodhej para celularit në një situatë jashtëzakonisht të rrezikshme, nuk e ngriti sytë nga ekrani. Ata iu drejtuan ekspertëve dhe i hoqën plotësisht ekranet. “Pas dy viteve të terapisë së të folurit dhe terapisë rehabilituese, fëmija ka adoptuar plotësisht modelet e duhura të zhvillimit”, përshkroi Petranović.
Ajo shtoi se ky është një shembull i prindërve që nuk ishin vërtet të vetëdijshëm për ndikimin e dëmshëm të ekranit dhe reaguan në kohë. Pasoja e ekspozimit ndaj ekraneve
Bilić thotë se në punën e tij të përditshme, pothuajse çdo ditë mund të vërejë se si fëmijët kalojnë gjithnjë e më shumë kohë në celular dhe internet, por edhe në të gjitha ekranet e tjera.
“Në krahasim me vitet e kaluara, më duket se koha është më e gjatë”, thotë ajo, duke shtuar se pasojat e ekspozimit ndaj ekraneve janë vështirësitë në mësim dhe memorie, vëmendje, gjumi, çrregullime të sjelljes (reagime të dhunshme, agresion, tolerancë më e ulët ndaj frustrimit. ) dhe shqetësime në rregullimin e emocioneve.
“Në praktikë, vështirësitë me vëmendjen dhe përqendrimin, aftësitë grafomotore dhe shkrimin e palexueshëm, vështirësitë në marrëdhëniet me bashkëmoshatarët, funksionimin e familjes, shpërthimet agresive, madje edhe çrregullimet depresive dhe ankthi janë gjithnjë e më të zakonshme në praktikë, si te fëmijët më të vegjël ashtu edhe më të mëdhenj .
NDIQE LIVE "PANORAMA TV" © Panoramaplus.al